विज्ञानरंजन साहित्य (सायन्स फिक्शन) हा भाषा-साहित्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. पाश्चिमात्यांकडे ज्यूल्स व्हर्न, एच.जी. वेल्स, आयझॅक असिमोव्ह, तर आपल्याकडे डॉ. जयंत नारळीकर, श्री. लक्ष्मण लोंढे, डॉ. बाळ फोंडके आदी लेखकांनी असे उत्कृष्ट साहित्य निर्माण केलेले आहे. तरीही, मराठी भाषेत असे विज्ञानरंजन साहित्य कमीच आहे. या कार्याला चालना देण्यासाठी मराठी विज्ञान परिषद १९७०पासून विज्ञानरंजन कथा स्पर्धा सातत्याने आयोजित करीत आहे. या वर्षीच्या कथा स्पर्धेसाठी कथा पाठवण्याचे आवाहन परिषदेतर्फे करण्यात येत आहे.
स्पर्धेसाठी पाठवलेल्या कथेला विज्ञानाची बैठक हवी आणि भाषेचे लालित्यही हवे. केवळ कथा नको किंवा केवळ विज्ञान नको, तर या दोन्हींचा मिलाप हवा. तसेच, विज्ञानरंजन कथेतील विज्ञान हे ज्ञात सिद्धान्तांवरचे व ज्ञात वस्तूंचे हवे. ज्ञात विज्ञानाच्या पुढे जाऊन थोड्या कल्पकतेतून भविष्यकालीन संभाव्य विज्ञानाचा मागोवा घेणारे सिद्धान्त असले तरी चालतील. कथा ओघवती असावी, तसेच वातावरणनिर्मिती चित्तवेधक आणि वाचकांची उत्कंठा वाढवणारी असावी. कथालेखकांनी विज्ञानाचे एखादे प्रमेय, सूत्र, संकल्पना घेऊन त्यावर आधारित कथा लिहावयाचा प्रयत्न करावा. कथेचे तपशील, लेखन आणि कथाबीज फुलवणे, तसेच संपूर्ण कथेचा परिणाम याकडे कथालेखकाने लक्ष द्यावे. पहिल्या दोन सुयोग्य विज्ञानरंजन कथांसाठी अनुक्रमे रु. २,५००/- व रु. २,०००/- अशी पारितोषिके दिली जातील. पारितोषिकप्राप्त कथा मराठी विज्ञान परिषद ‘पत्रिका’ मासिकात प्रकाशित करण्यात येतात.
स्पर्धेचे नियम –
१) विज्ञानरंजन कथा स्वतःची असल्याचे प्रतिज्ञापत्र प्रत्येक लेखकाने कथेबरोबर देणे अनिवार्य आहे.
२) स्पर्धेत कोणालाही भाग घेता येईल; मात्र ज्या व्यक्तीस या स्पर्धेत आजवर दोनदा पारितोषिक मिळाले आहे, त्यांनी आपली कथा पाठवली तरी चालेल, फक्त त्या कथेचा पारितोषिकासाठी विचार केला जाणार नाही.
३) कथेची शब्दसंख्या किमान १००० असावी. लिखाण कागदाच्या एकाच बाजूला असावे. कथा संगणक टंकलिखित असल्यास उत्तम, कागद ए-४ आकाराचा असावा.
४) साहित्याबरोबर लेखकाने आपले नाव व पिनकोडसह संपूर्ण पत्ता द्यावा. संपर्कासाठी भ्रमणध्वनी द्यावा. तसेच, इ-मेल पत्ता कळवावा. शीर्षकासह ही सर्व माहिती पहिल्या पानावर लिहावी.
५) स्पर्धेसंबंधी परिषदेचा निर्णय अंतिम राहील. पारितोषिक न मिळालेले साहित्य परत पाठवले जाणार नाही. सर्व विज्ञानरंजन कथा आणि वरील नियमांप्रमाणे आवश्यक कागदपत्रे इ-मेलद्वारे पाठवता येतील.
इ-मेल: officer1.admin@mavipa.org, संकेतस्थळ: www.mavipa.org
कथा टपालाने पाठवण्याचा पत्ता : मराठी विज्ञान परिषद, विज्ञान भवन, वि.ना. पुरव मार्ग, शीव-चुनाभट्टी (पूर्व), मुंबई ४०००२२. येथे पाठवाव्यात. दूरध्वनी : (०२२) ४८२६ ३७५० / ४८२६ ००९४ भ्रमणध्वनी : ९९६९१००९६१ (साप्ताहिक सुट्टी मंगळवार)
कथा पाठवण्याचा अंतिम दिनांक ३० सप्टेंबर २०२५.