Articles by IT Head

आपल्या शरीरात दर सेकंदाला लाखो सूक्ष्मजंतू प्रवेश करतात. ते अन्नपाण्यातून, श्वासातून, मूत्र मार्गातून शरीरात घुसतात. तरीदेखील आपण रोगविरहित जीवन जगतो. याचे श्रेय आपल्या रोगप्रतिकारक्षमतेला जाते. म्हणून लुई पाश्चर म्हणतो, ‘आपण जरी सूक्ष्मजंतूंच्या महासागरात राहत असलो […]

जून १९८१पर्यंत जगात एड्स रोगाबद्दल, एचआयव्ही रोगकारकाबद्दल माहीत नव्हते. अमेरिकेत लॉस एंजेलिसमध्ये मानवी रोगप्रतिक्षमता दुबळी करणाऱ्या नव्या रोगाविषयी प्रथम कळले. नव्या रोगाचे रुग्ण ‘कापोसी’च्या कर्करोगाने मोठ्या प्रमाणात मरू लागले. ‘कापोसी’ बळींची संख्या १९८१अखेर ३३७ झाली. […]

रशियन अनुवंशाचे आणि इस्त्रायल राष्ट्रनिर्मितीच्या चळवळीचे प्रमुख म्हणून ओळख असणारे खेम वेत्झमन हे इस्त्रायलचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष होते. १६ फेब्रुवारी १९४९पासून जीवनाच्या अखेरपर्यंत  त्यांनी इस्त्रायलचे अध्यक्षपद भूषविले. उद्योगक्षेत्रातील किण्वन क्रियेचे जनक म्हणून त्यांना संबोधले जाते. जीवाणूंच्या […]

फ्रान्स देशाची राजधानी पॅरिस इथे मुख्यालय असलेली आंतरराष्ट्रीय सूक्ष्मजीवशास्त्र संस्थांची संघटना (इंटरनॅशनल युनियन ऑफ मायक्रोबायालॉजिकल सोसायटीज् – आययुएमएस) ही सूक्ष्मजीवशास्त्र विषयासंबंधीची जागतिक संघटना आहे. या संघटनेची स्थापना १९२७ साली आंतरराष्ट्रीय सूक्ष्मजीवशास्त्र संस्था (इंटरनॅशनल सोसायटी ऑफ […]

पृथ्वीवरील जीवनाची सुरुवात कशी आणि केव्हा झाली असेल, याचे स्पष्टीकरण देताना, संशोधक मीलर आणि युरे यांनी गृहीत धरलेल्या त्यावेळेच्या पृथ्वीवरील वातावरणाच्या घटकांवरच काही प्रश्नचिन्हे निर्माण झाली आहेत! मीलर आणि युरे यांच्या प्रयोगात मिथेन, हायड्रोजन, अमोनिया […]

किण्वन म्हणजे आंबवणे. यालाच फरमेंटेशन असे म्हणतात. ही एक जैवरासायनिक प्रकिया असून या प्रक्रियेत सूक्ष्मजीव प्राणवायूविरहित वातावरणात शर्करेचे अपघटन करून ऊर्जा निर्माण करतात. किण्वनाच्या या शास्त्राला “झाइमॉलॉजी” म्हणून संबोधले जाते. प्राचीन काळापासून अल्कोहोलयुक्त पेये तयार […]

दूध, मद्यार्ककिंवा फळरस यांसारख्या अन्पदार्थातील रोगजंतू किंवा अन्न खराब करणारे जंतू नष्ट करण्यासाठी १०० अंश सेल्शियसपेक्षा कमी तापमानाला तापवण्याच्या पद्धतीला पाश्चरायझेशन असे म्हणतात. मात्र यात जीवाणूंची बीजे नष्ट होत नाहीत; म्हणून पाश्चरायझेशन ही निर्जन्तुकीकरणाची क्रिया […]

हिमनद्या (ग्लेशियर्स) म्हणजे अतिशीत तापमानामुळे पाणी गोठून अनेक वर्षे साठलेला बर्फ.  हिमनद्या ही विशिष्ट सूक्ष्मजीवांची परमसीमा परिसंस्था आहे. हे सूक्ष्मजीव बर्फाच्या पृष्ठभागावर, आत आणि खोलवरदेखील वाढू शकतात. हिमनद्यांमधील सूक्ष्मजीवांचे वैशिष्ट्य म्हणजे ते अतिकमी तापमान, नीलकिरणांचा […]

नामशेष होणे हा निसर्गाचा एक भाग आहे. सूक्ष्मजीव, प्राणी, वनस्पती या सातत्याने नष्ट होत असतात. परंतु झपाट्याने होणार्‍या परिसरातील बदलांमुळे मोठ्या प्रमाणावर परिसंस्था नष्ट होत आहेत, नाश पावत आहेत, त्यांचे विखंडन होत आहे, सजीव सामूहिकरीत्या […]