Articles by IT Head

रोहित पक्ष्यांचे पंख, ज्वालेसारखे लाल-केशरी रंगाचे, चित्ताकर्षक असतात म्हणून त्यांना आपण अग्निपंख म्हणतो. परंतु त्यांच्या पंखांचे हे रंग अनुवंशिक नाहीत. जन्मतः हे पक्षी मळकट पांढरे किंवा राखाडी रंगाचे असतात. खारट पाणी असणाऱ्या पाणथळी, खाड्या हे […]

जगातील जैवविविधतेचा विचार करताना आपल्याला सहजपणे झाडं, प्राणी, पक्षी,कीटक हे घटक आठवतात. पण त्याहीपलीकडे एक अदृश्य, सूक्ष्म आणि अनोख्या विविधतेने भरलेलं विश्व अस्तित्वात आहे, ते म्हणजे सूक्ष्मजीवांचं. १ ग्रॅम मातीत १० अब्ज सूक्ष्मजीव असतात, १ […]

२७ डिसेंबर १८२२ या दिवशी फ्रान्सच्या पूर्व भागातील दल या गावी लुई पाश्चरचा जन्म चामडी कमावणार्‍या एका गरीब कुटुंबात झाला. लहानपणी मासे पकडण्यात आणि चित्रकलेत रमणारा लुई १८५४ साली लिले विद्यापीठात विज्ञान अधीक्षक म्हणून रुजू […]

महाराष्ट्रामध्ये सुक्ष्मजीशास्त्रावरील संशोधन पुण्यात, महाराष्ट्र विज्ञान वर्धिनी अर्थात आजच्या आघारकर संशोधन संस्थेमध्ये सुरू झाले. १९४६ साली संस्थेचे संस्थापक आणि आद्यसंचालक, प्रसिद्ध वनस्पतीशास्त्रज्ञ डॉ. शंकर पुरुषोत्तम आघारकर यांनी महाराष्ट्र विज्ञान वर्धिनी ही संस्था सुरू केली. पुढे […]

नको असलेले जिवाणू, कवक (फंजाय), बीजाणू अथवा इतर सूक्ष्मजीवांचा संपूर्ण नायनाट करणे म्हणजे निर्जंतुकीकरण.एखादे द्रावण उकळून घेतले तरी त्यात जंतूंची वाढ का होते? इ.स.१८७० च्या सुमारास चार्ल्स एडवर्ड चेंबरलँड या फ्रेंच तंत्रज्ञाने लुई पाश्चर यांच्या […]

सतराव्या शतकाच्या सुरुवातीला सूक्ष्मदर्शकातून सूक्ष्मजीवांच्या अभ्यासाला सुरुवात झाली. रॉबर्ट हूक यांनी बुचाच्या झाडातील भागाची रचना पाहून त्यात असलेल्या छोट्या कप्प्यांना सर्वप्रथम पेशी (सेल) असे नाव दिले आणि ‘सेल थिअरी’ म्हणजेच ‘पेशी सिद्धांत’ ही संकल्पना मूळ […]

कधीकाळी असाही समज होता की, जंगलातील सडलेल्या लकडापासून मगर तयार होते! आणि मधमाशा या फुलापासून निर्माण होतात! मानवाला त्यावेळी जेवढे विश्व दिसले,त्यानेजे अनुभवले तेवढाच त्याच्या विचाराचा परीघ होता. त्यावेळी मानवाने पृथ्वीवरची झाडे आणि प्राणी मोजण्याचा […]

इंग्लंडच्या ग्लाऊसेस्टरशायर परगण्यातल्या बर्कली, शहरात १७ मे १७४९ला एडवर्ड जेन्नर जन्म झाला. लसीची संकल्पना मांडणे, गोस्तन लसीने मनुष्यातील देवीरोगाची तीव्रता घटवता येईल हा विचार देणे. प्रत्यक्षात देवीची लस निर्मिणे, एवढी अफाट कामगिरी एडवर्ड जेन्नरनी करून […]

आपल्या शरीरात रोगजंतू शिरल्यास ते आपल्या पेशी नाहीत, परक्या आहेत हे शरीरातील विशिष्ट प्रकारच्या पांढऱ्या पेशी ओळखतात. परक्या पेशींना आपल्या शरीरात मुक्तसंचार अशक्य केला जातो. शिवाय पांढऱ्या पेशी रोगजंतूविरोधी प्रतिद्रव्ये निर्माण करतात. पारंपरिक पद्धतीने रोगजंतूना […]

सार्स-कोव्ह-१९ विषाणू २०१९ डिसेंबरपासून चीनमधून हवेवाटे जगभर पसरला. कोविडने कोट्यवधी लोक आजारी पडले, लाखो मेले. साबणाने हात धुणे, मुखपट्टी बांधणे, सामाजिक अंतर ठेवण्यासारख्या अल्पकालीन उपायांबरोबर योग्य कोविड चाचण्या आणि प्रतिबंधक लसी टोचण्यासारखे दीर्घकालीन उपायही केले […]