Articles by IT Head

पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मातीच्या थराला मृदा असेही म्हणतात. निरनिराळ्या ठिकाणच्या मातीत काही मृद्खनिजे (क्ले मिनरल्स) आढळतात. एखाद्या ठिकाणच्या मातीत कोणती मृद्खनिजे असतील ते तिथे कोणते खडक आहेत त्यावरून ठरते. मातीच्या विविध प्रकारांना रेताड, चिकण, गाळाची, काळी, […]

‘राष्ट्रीय भूभौतिकीय संशोधन संस्था’ (नॅशनल जिओफिजिकल रीसर्च इंस्टीट्यूट) ही संस्था भारताच्या वैज्ञानिक आणि औद्योगिक अनुसंधान परिषदे’च्या (काउन्सिल ऑफ सायंटिफिक अँड इंडस्ट्रियल रिसर्च) कार्यकक्षेत येणारी संस्था आहे. या संस्थेची स्थापना १९६१ मधे झाली. ‘भारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण’ […]

पृथ्वीचे अंतरंग हा पूर्वीपासूनच कुतुहलाचा विषय आहे. मानवी मर्यादांमुळे आजवर मानव पृथ्वीच्या अंतर्भागात पोहोचू शकलेला नाही; तरीदेखील आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे त्याबद्दल माहिती नक्कीच मिळवू शकला आहे. पृथ्वीच्या अंतर्भागाचे प्रामुख्याने तीन भाग पडतात. सर्वात वरचा भाग कवच, […]

इरॅटोस्थेनिस सांप्रतकाल पूर्व (बिफोर प्रेझेंट) २७६ ते १९५ या काळात होऊन गेलेले एक ग्रीक तत्त्ववेत्ते होते. पृथ्वीचा परीघ सर्वप्रथम शोधणारी व्यक्ती म्हणून त्त्यांचे नाव घेतले जाते. इरॅटोस्थेनिस यांनी पृथ्वीचा परीघ मोजला तरी कसा, याची कहाणीही […]

सायबेरियातील विवरे ही पृथ्वीवरील सर्वात विचित्र आणि अगदी अलिकडील काळात निर्माण झालेल्या भूवैज्ञानिक रहस्यांपैकी एक आहेत. रशियाच्या यमाल आणि ग्याडन द्वीपकल्पांमधल्या या काहीश्या मोठाल्या आकाराच्या विवरांचा पत्ता २०१४ मधे लागला. तेव्हापासून ही विवरे आकाराने मोठी […]

पृथ्वीवर अनेक ज्वालामुखीय पर्वत आहेत; मात्र इतर सर्व ज्वालामुखीय पर्वतांपेक्षा आफ्रिकेतील किलिमांजारो या ज्वालामुखीय पर्वताचे वेगळेपण ठसठशीतपणे नजरेत भरते. आफ्रिकेच्या पूर्व किनाऱ्यावरील टांझानियामधे केनिया देशाच्या सीमेजवळच, मोम्बासा शहराच्या पश्चिमेला सुमारे २५० किमी अंतरावर किलिमांजारो पर्वत […]

पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा सत्तर टक्क्यांहून अधिक हिस्सा महासागरांनी व्यापला आहे. वाटतो त्यापेक्षा सागर प्रत्यक्षात खूप खोल आहे. या अथांग जलाशयाच्या उदरात काय दडले आहे, याचा ठाव घ्यायचा म्हटले, तर सुरुवातीला किनाऱ्यापासून सुरू होणारा आणि अलगद सागराच्या […]

त्सुनामी हा जपानी शब्द असून त्याचा अर्थ आहे बंदरातल्या लाटा. पण आता त्या शब्दाला ‘विध्वंसक महाकाय लाटा’ असा अर्थ प्राप्त झाला आहे. सागरतळावर होणारा ज्वालामुखीचा उद्रेक, समुद्रातले भूस्खलन, समुद्रातला अशनीपात अशा कारणांनीही त्सुनामी होऊ शकते. […]