Kutuhal

१३-३-२०२५ | कच्छचा महाभयानक भूकंप

२६ जानेवारी २००१ रोजी भारताचा बावन्नावा प्रजासत्ताकदिन साजरा होत असतानाच सकाळी ८ वाजून ४६ मिनिटांनी गुजरात राज्यातल्या कच्छ आणि आजूबाजूच्या जिल्ह्यांना भूकंपाच्या धक्क्याने जबरदस्त हादरे बसले. ९० सेकंद कालावधीच्या या भूकंपाची तीव्रता रिश्टर प्रणालीप्रमाणे ७.७ […]

Kutuhal

१२-३-२०२५ | विस्मयकारक प्रवाळ भित्ती

जगातली सर्वात मोठी प्रवाळ भित्ती प्रणाली (कोरल रीफ सिस्टिम) ईशान्य ऑस्ट्रेलियाच्या क्वीन्सलँड किनारपट्टीलगत असून ती ‘महा अवरोधक भित्ती’ (ग्रेट बॅरियर रीफ) या नावाने ओळखली जाते. जवळपास २,३०० किमी लांब पसरलेल्या प्रवाळ भित्तींच्या या समूहाने सागरातळाचे […]

Kutuhal

११-३-२०२५ | रत्नांचा रंग : सारा प्रकाशाचा खेळ

रत्नांनी मानवी जीवनात एक अनोखे स्थान निर्माण केले आहे. रत्नांची झळाळी तर मनाला भावतेच, पण रत्नांचा आकर्षकपणा आणखी वाढतो तो त्यांच्या मोहक रंगछटांनी. कोणत्याही पदार्थावर पांढरा प्रकाश पडतो तो विविध रंगांनी मिळून बनलेला असतो. वस्तूचे […]

Kutuhal

१०-३-२०२५ | रत्नविज्ञान आणि आपण

रत्न म्हणजे खूप दुर्मिळ, पराकोटीची आकर्षक आणि अत्यंत टिकाऊ वस्तू होय. त्यांचा वापर लोक आपली आभूषणे किंवा अन्य काही वस्तू सजवण्यासाठी करत असतात. दुर्मिळ असूनही रत्नांना बाजारात खूप मागणी असते. त्यामुळे रत्ने खूप महाग असतात. […]

Kutuhal

७-३-२०२५ | हिमालयाच्या भूविज्ञानाचा अभ्यास

भरूच शहरातल्या एका पारशी तरुणाला अगदी तरूण वयातच हिमालयातल्या पाषाणसमूहांचा अभ्यास करण्याची संधी मिळाली. त्यांचे नाव होते दाराशॉ नोशेरवान वाडिया. वडोदऱ्यातून स्नातकोत्तर पदवी प्राप्त केल्या केल्या १९०७ मधे जम्मूच्या महाविद्यालयात भूविज्ञानाचे प्राध्यापक म्हणून त्यांची नेमणूक […]

Kutuhal

६-३-२०२५ | किल्लारीचा भूकंप

लातूर जिल्ह्यात ३० सप्टेंबर १९९३ रोजी पहाटे ३ वाजून ५६ मिनीटांनी प्रचंड विनाशकारी भूकंप झाला होता. रिश्टर श्रेणीनुसार त्याची तीव्रता ६.४२ होती. भूकंपाचा केंद्रबिंदू किल्लारी गावाच्या नैऋत्येला ४० किमी अंतरावर होता; आणि त्याची नाभी १० […]

Kutuhal

५-३-२०२५ | समुद्राला न मिळणारी खारट नदी

साधारणपणे प्रत्येक नदी एक तर थेटपणे, किंवा इतर कुठल्यातरी नदीशी संगम झाल्यानंतर समुद्राला जाऊन मिळते. पण भारतात एक अशी नदी आहे, की ती समुद्राला जाऊन मिळतच नाही. पण तिच्यात समुद्राप्रमाणे खारट पाणी मात्र आहे. या […]

Kutuhal

४-३-२०२५ | नर्मदातीरीच्या डायनोसॉरांचा ‘राजा’

साडेनऊ कोटी वर्षांपूर्वीपासून ते साडेसहा कोटी वर्षांपूर्वीपर्यन्त, तीन कोटी वर्षांच्या काळात, नर्मदा नदीच्या खोऱ्यात सर्वत्र डायनोसॉरांचे साम्राज्य होते. त्यातल्या काही डायनोसॉरांचे अवशेष गुजरातच्या महीसागर जिल्ह्यातल्या रहिओली गावानजीक १९८१ मधे सापडले. काही कामगारांना तिथल्या खाणीत पपनसाएवढे […]

Kutuhal

३-३-२०२५ | भूतकाळाची गुहा उघडणारी गुरूकिल्ली

पृथ्वीवरच्या भूवैज्ञानिक घडामोडींच्या समग्र इतिहासाचा शोध घेणे हे भूविज्ञानाचे एक प्रमुख उद्दिष्ट आहे. त्यासाठी विविध प्रदेशातल्या खडकांच्या अभ्यासावरून तिथल्या स्थानिक भूवैज्ञानिक इतिहासाचा मागोवा घेतला जातो, आणि त्यावरून पृथ्वीच्या भूवैज्ञानिक घडामोडींचा समग्र इतिहास संकलित केला जातो. […]