Articles by IT Head

सूक्ष्मजीव समूहात, एकमेकांना चिकटून, किंवा एखाद्या जैविक किंवा अजैविक वस्तूला चिकटून राहतात; तेव्हा ते अतिशय पातळ, जिलेटीनच्या फिल्मसारखे स्त्राव तयार करून सहजीवनाचे फायदे घेतात. यालाच बायोफिल्म म्हणजेच ‘सूक्ष्मजीवांचा समुदाय’ किंवा ‘सूक्ष्मजीवांचा समूह’ असे म्हणतात. सूक्ष्मजीव […]

हे विश्व पोलिओमुक्त झाले आहे का? तर, नक्कीच नाही. भारत मात्र २७ मार्च २०२४ रोजी पोलिओमुक्त झाल्याचे जागतिक आरोग्य संघटनेने जाहीर केले आहे. ‘पोलिओमायलायटिस’ किंवा पोलिओ हा ‘चेतारज्जूदाह’ घडवणारा, लहान मुलांना जन्मभरासाठी पांगळे करणारा रोग […]

रेबीज हा विषाणूजन्य प्राणिसंक्रमित रोग आहे. हा रोग मांजर, वटवाघुळे, पाळीव जनावरे आणि वन्यप्राणी यांनाही होतो. दिल्लीत रेबीज या रोगाने सध्या धुमाकूळ घातला आहे. १९व्या शतकात लुई पाश्चर यांनी रेबीजवर लस तयार केली. १८८५ साली […]

रंगपंचमीच्या  दिवशी आपल्याला कोणी रंगवले तर ओळखणे खरच कठीण असते, पण विविध रंगांनी जीवाणूंना रंगवून त्यांचे वर्गीकरण करणारा शास्त्रज्ञ म्हणजे ‘हान्स ख्रिश्चन ग्राम’ हा होय. ग्राम हे डॅनिश जीवाणूशास्त्रज्ञ होते. जीवाणू हे मुळात पारदर्शक असतात. […]

राष्ट्रीय जैव विज्ञान केंद्रांची (नॅशनल सेंटर ऑफ बायोलॉजिकल सायन्स – एनसीबीएस) अधिकृत स्थापना बंगलोर इथे आक्टोबर १९९१ मध्ये झाली आणि जुलै १९९२ मध्ये कार्यालयीन व्यवस्थापनाच्या पहिल्या सभेसह त्याचे अधिकृत कामकाज सुरू झाले. डॉ. ओबेद सिद्दिकी […]

मानव आणि निसर्ग यांचे नाते हे प्राचीन काळापासून वेगळ्या स्तरावर उलगडत गेलेले आहे. मानव नेहमीच आपल्या सभोवती असणारी झाडे, वनस्पती, प्राणी यांचा आपल्या आरोग्याशी आणि पर्यावरणाशी असलेल्या या नात्याच्या संबंधांचा अभ्यास करत आलेला आहे. मात्र […]

सपुष्प वनस्पतींच्या फुलांत पुंकेसरात परागकण निर्माण होतात. परागकण त्याच जातीच्या वनस्पतींच्या फुलांतल्या स्त्री-भागांवर पडले तर फलन होऊ शकते. परागकण योग्य वनस्पतींच्या फुलांतल्या स्त्री-भागांपर्यंत वाहून नेणे हे वारा, कीटक, पाणी इत्यादी माध्यमांमुळे शक्य होते.हवेबरोबर परागकण वाहत […]

आपण खाल्लेल्या अन्नाचा काही भाग पचतो, शोषला जातो. जो भाग पचू शकत नाही, पचत नाही, तो वेळोवेळी आतड्याबाहेर टाकला जातो, त्याला विष्ठा म्हणतात. विष्ठेत अन्नमार्गातील थराच्या रोज मरणाऱ्या कोट्यावधी पेशी असतात. तोंडापासून गुदद्वारापर्यंत साधारण ८ […]

१९५८ साली हर्बर्ट बॉयर हे जीवशास्त्राचे आणि रसायनशास्त्राचे पदवीधर झाले. त्यांनी पिट्सबर्ग विद्यापीठात पीएच.डी.साठी जनुक संरचन नियमावली (जेनेटिक कोड) यावर संशोधन केले आणि १९६३ साली पीएच.डी. पदवी प्राप्त केली. पीएच.डीचे संशोधन करत असतांना गुणसूत्रातील डीएनए […]