Kutuhal

त्रिमिती छपाई तंत्रम्हणजेच थरावरथर चढवून वस्तू तयार करणे. यालाच ‘3डी प्रिंटिंग’ म्हणून ओळखले जाते. ही तंत्रज्ञानातील एक क्रांतिकारी पद्धत आहे. सुरुवातीला औद्योगिक प्रारूपे तयार करण्यापुरती मर्यादित असलेली ही प्रक्रिया आता विज्ञानाच्या विविध शाखांमध्ये वापरली जात […]

स्टॅनफर्ड, अमेरिका इथल्या विद्यापीठातील वैज्ञानिकांनी मानवी शरीरात एका अगदी नव्या प्रकारच्या जीवाचा शोध लावला आहे. या जीवांना त्यांनी ‘ओबेलिस्क’ असं नाव दिलं असून, हे जीव ‘आरएनए’ या अनुवंशिक घटकापासून बनलेले आहेत. ओबेलिस्क हे जीव जीवाणू, […]

प्रयोगशाळेपासून प्रत्यक्ष वापरापर्यंत सूक्ष्मजैविक संशोधनाची प्रगती ही थक्क करणारी आहे. यालाच ‘लॅब टु फिल्ड’ असे म्हणतात. जैवतंत्रज्ञान आणि सूक्ष्मजीवशास्त्रात काही महत्त्वाचे शोध केवळ प्रयोगशाळेतच न राहता प्रत्यक्ष शेती, आरोग्य आणि उद्योगक्षेत्रात वापरले जात आहेत. कृषि […]

मार्टन एल. लॅडिस्लस यांचा जन्म १५ ऑगस्ट १९०१ रोजी झाला. मार्टन हे भौतिकशास्त्रज्ञ होते, इलेक्ट्रॉन भौतिकशास्त्र आणि विशेषकरून इलेक्ट्रॉन मायक्रोस्कोप, इलेक्ट्रॉन ऑप्टिक्स आणि इलेक्ट्रॉन इंटर्फरनसेस या क्षेत्रात त्यांनी संशोधन केले. १९२८ ते १९३८ या काळात […]

‘क्रायो’ याचा अर्थ थंड. पेशीतील जैविक रेणूंच्या अचूक आणि स्पष्ट प्रतिमा मिळवण्यासाठी अत्यंत थंड तापमानात वापरले जाणारे क्रायो-इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शक तंत्रजैवरसायनशास्त्रात क्रांतिकारी ठरले. इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शक वापरण्यातील पहिली अडचण म्हणजे, इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शकाच्या खाली जैविक पदार्थ ठेवले की […]

आपण आपल्या डोळ्यांनी अनेक गोष्टी पाहतो. झाडं, पक्षी, वस्तू, माणसं… अगदी केसाचे टोक आणि धुळीचा कणसुद्धा! पण याहूनही कितीतरी पट लहान गोष्टी जसे विषाणू, डीएनए, प्रथिने, अणू आपल्या आजूबाजूला असतात. पण प्रकाशीय सूक्ष्मदर्शकानेही त्या स्पष्टपणे […]

एखादा जैविक नमुना पारदर्शक जरी भासत असला तरी एका विशिष्ट प्रकाशतंत्राच्या सहाय्याने त्या जैविक नमुन्याची वेगळ्या पद्धतीने पाहणी केली जाते. एखाद्या पेशीत जी विविध पेशीअंगके (सेल ओरगॅनेल्स) असतात ती सूक्ष्म फरकाने विविध घनतेची आणि वेगवेगळ्या […]

मनू प्रकाश हा भारतीय तरुण शास्त्रज्ञ आहे. पेशाने ‘बायोइंजिनियर’ आहे. ते फोल्डस्कोप या शोधासाठी जगभर ओळखले जातात. जीम सायबलस्की यांच्या समवेत त्यांनी कागदाचे तुकडे आणि भिंग यांची जुळवणी करून हा फोल्डस्कोप तयार केला असून त्याची […]

पॉली रॉय यांचा जन्म कोलकाता येथे झाला. प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात त्यांचे शिक्षण झाले. त्यांना न्युयॉर्क विद्यापीठात पीएच.डी. करण्यासाठी शिष्यवृत्ती मिळाली. त्यांना आण्विक विषाणूशास्त्र (मॉलेक्युलर व्हायरॉलॉजी) विषयात डॉक्टरेट पदवी प्राप्त झाली. प्रसिद्ध अणुजीवशास्त्रज्ञ सोल स्पिजेलमन यांच्या मार्गदर्शनामुळे […]

पेशींचा आद्यगुणविशेष, सूक्ष्मजीवांचे मूलभूत गुणधर्म, आणि संदर्भ मानके हे सर्व काळाच्या वादळातूनही अक्षय राहावे, यासाठी विज्ञानाला सुरक्षित कोषाची आवश्यकता भासते. ही दृष्टी १९२५ मध्ये वास्तवात उतरली ‘अमेरिकन टाईप कल्चर कलेक्शन’ (एटीसीसी) या रूपाने. एटीसीसी हे […]