Kutuhal

अमेरिकेतील रोग नियंत्रण आणि सार्वजनिक आरोग्यासंबंधी जागृती  १९४० च्या दशकाच्या सुरुवातीपासून सुरू झाली. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान हिवतापाला (मलेरिया) प्रतिबंध घालण्यासाठी यू.एस. पब्लिक हेल्थ सर्व्हिसने मलेरिया कंट्रोल इन वॉर एरियाज प्रोग्राम म्हणून सुरुवातीला रोग नियंत्रण आणि प्रतिबंधक […]

पुस्तकांची लायब्ररी असते, पण डीएनएची लायब्ररी! हा काय प्रकार आहे ? पेशींमध्ये केंद्रक असतो. केंद्रकात गुणसूत्रे असतात. प्रत्येक गुणसूत्र डीएनएच्या लांबच लांब धाग्यांनी बनलेले असते. डीएनए अॅडेनाईन, ग्वानाईन, सायटोसाईन आणि थायमाईन या चार न्यूक्लिओटाइडना असंख्य […]

बीटी-कपाशी, बीटी-वांगं, बीटी-बटाटा, बीटी-टोमॅटो अशा बीटी पिकांची नावे शेतकऱ्याला परिचित आहेतच. सर्वसामान्य माणसांनाही माहिती आहेत. प्रत्येक पिकाच्या आधी बीटी शब्द जोडलाय. तो कशासाठी? पीक शेतात उभे राहिले की, त्याला खाण्यासाठी विशिष्ट प्रकारचे किडे, अळ्या आपोआपच […]

नॅनोटेक्नॉलॉजी ही विलक्षण गतीने विस्तारीत होणारी विज्ञान व तंत्रज्ञानाला आकाश ठेंगणे वाटावे, अशी शाखा ठरू पाहत आहे. नॅनोटेक्नॉलॉजी मध्ये १०० नॅनोमिटरपेक्षा अतिसूक्ष्म कण म्हणजे नॅनोपार्टीकल्सची निर्मिती, व्यवस्थापन व वापर यांचा अभ्यास केला जातो. नॅनोकण चार […]

४ एप्रिल १९३८ रोजी कोलकाता पासून १९० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या साइनथिआ या गावी आनंद मोहन चक्रवर्ती यांचा जन्म झाला. बेळूरमठ येथील रामकृष्ण मिशन विद्यामंदिर येथे त्यांचे शिक्षण झाले. कोलकाता येथील सेंट झेविअर कॉलेजमध्ये बी.एस्सी. आणि […]

वैज्ञानिक आणि प्रौद्योगिकी संशोधनपरिषदेच्या (सीएसआयआर) अखत्यारीत असणारे ‘पेशीकीय व आण्विक जीवशास्त्र केंद्र (सेंटर फॉर सेल्युलर अॅंड मॉलिक्युलर बायॉलॉजी-सीसीएमबी)’ हे मूलभूत जीवशास्त्रात संशोधन करणारे भारतीय केंद्र हैदराबाद इथे कार्यरत आहे. १ एप्रिल १९७७ रोजी अंशतः स्वायत्तता […]

युद्धभूमीवर शत्रूला केवळ शस्त्रांनी नव्हे तर रोगराईनेही संपवण्याचा विचार फार पूर्वीपासून मानवजातीने केला आहे. पूर्वी तलवारी आणि भाल्यांनी लढल्या जाणाऱ्या लढाया आज अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, आणि जैविक युद्धापर्यंत पोहोचल्या आहेत. जैविक युद्धामध्ये कोणताही बॉम्ब किंवा सैनिक […]

कोरोनाच्या भयावह महामारीच्या काळात प्रत्येकाच्या तोंडी एकच विचारणा होती, ती म्हणजे पीसीआर चाचणी केली का? पीसीआर म्हणजे ‘पॉलीमरेज चेन रिअॅक्शन’ (बहुवारिक रेणू शृंखला प्रक्रिया) या तंत्रज्ञानाचा शोध १९८३साली अमेरिकन जीवरसायनशास्त्रज्ञ कॅरी मुलिस यांनी लावला. तसंच […]

जीवाणू, वनस्पतींच्या पेशी, किंवा प्राण्यांच्या ऊती या सर्व इतक्या सूक्ष्म आणि पारदर्शक असतात की सूक्ष्मदर्शकाखालीही त्या स्पष्ट दिसत नाहीत! मग यावर उपाय काय? उत्तर आहे  ‘अभिरंजनक्रिया’ अर्थात स्टेनिंग. अभिरंजनक्रियेत सूक्ष्म पेशीअंगकांना रंगद्रव्याच्या सहाय्याने रंगविले जाते. […]

आपली आरशातील प्रतिमा आपल्यासारखीच असते, पण उलटी. डावा हात उजव्या जागी आणि उजवा हात डाव्या जागी दिसतो. आपण त्याला प्रतिबिंब म्हणतो. हाच नियम काही विशिष्ट रासायनिक पदार्थांनाही लागू होतो, आणि या गुणधर्माला कायरॅलिटी म्हणजेच ‘हँडेडनेस’ […]